Wat voor drank is port wijn?

Port wijn is een versterkte wijn uit Portugal met een alcoholpercentage van rond de 20 procent. Versterkt betekent dat de wijnmaker tijdens de gisting sterke drank toevoegt. Dat is aguardente, een neutraal druivendistillaat van ongeveer 77 procent alcohol.

 

Door die toevoeging stopt de gisting vroegtijdig. Niet alle druivensuiker wordt dan omgezet in alcohol. Een deel van de natuurlijke suikers blijft achter. Daar komt de kenmerkende zoete smaak vandaan, en daarom drink je port vaak als dessertwijn.

 

Het verschil met gewone wijn zit in de cijfers. Een gewone wijn bevat meestal 10 tot 15 procent alcohol. Port zit rond de 20 procent, op het etiket meestal tussen 19 en 22 procent. Dat geeft port een vollere smaak en een rijkere structuur.

 

De druiven voor rode port zijn vooral lokale Portugese rassen. Touriga Nacional is de bekendste en meest gewaardeerde, vaak aangevuld met Touriga Franca en Tinta Roriz. Die rassen geven port zijn diepe kleur en krachtige aroma's van rijp fruit en specerijen.

 

Een leuk weetje over hoe port ontstond. In de zeventiende eeuw zochten Engelse handelaren een manier om Portugese wijn de lange zeereis naar Engeland te laten overleven. Door wijnalcohol toe te voegen bleef de wijn stabiel. Dat bleek niet alleen praktisch, maar ook lekker. Zo groeide een noodgreep uit tot een van de bekendste versterkte wijnen ter wereld.

 

Waar komt port vandaan?

Echte port komt uitsluitend uit de Douro-vallei in het noorden van Portugal en valt onder een strenge oorsprongsbescherming. De naam doet anders vermoeden, maar de druiven groeien niet rond de havenstad Porto zelf. Ze komen uit de bergachtige Douro-vallei, langs de gelijknamige rivier.

 

Dit gebied werd in 1756 officieel afgebakend, een van de eerste wijnstreken ter wereld die dat overkwam. Vandaag heet die bescherming DOC, Denominação de Origem Controlada. Alleen wijn uit dit afgebakende gebied, gemaakt volgens de officiële regels, mag zich port noemen. Het toezicht ligt bij het IVDP, het Instituto dos Vinhos do Douro e Porto. Vergelijk het met Champagne: ook die naam is voorbehouden aan één streek.

 

Na de oogst en de persing gaat de jonge wijn richting de kust. Veel port rijpt in de koele kelders van Vila Nova de Gaia, aan de overkant van de rivier tegenover Porto. Het stabiele klimaat bij de Atlantische Oceaan zorgt daar voor goede rijpingscondities. De steile terrassen en de leisteenbodem in de Douro geven de druiven veel concentratie.

 

Het Douro-vallei

Welke soorten port zijn er?

De belangrijkste soorten port zijn Ruby, Tawny en White, aangevuld met de prestigieuze Vintage en de toegankelijke LBV. De basiswijn is telkens hetzelfde. De rijping bepaalt uiteindelijk de kleur, de geur en de smaak.

 

Soort	Rijping	Kleur	Smaak
Ruby Port	2 tot 3 jaar, grote vaten, weinig zuurstof	Dieprood	Fruitig: kersen, bessen, pruimen
Tawny Port	Jaren in kleine eikenhouten vaten, veel zuurstof	Bruinrood tot amber	Noten, karamel, gedroogd fruit
White Port	Van witte druiven, vaak kort gerijpt	Goudgeel	Fris: citrus, honing, droog tot zoet
Vintage Port	Kort op vat, daarna jaren op fles	Donkerrood	Zeer krachtig en complex
LBV (Late Bottled Vintage)	Vier tot zes jaar op vat	Donkerrood	Vol, rijp fruit en kruiden

 

White Port wordt van witte druiven gemaakt en is vaak frisser. Je drinkt het koud als aperitief, puur of als Port Tonic met tonic en een schijfje citroen. Rode port valt uiteen in twee grote families: Ruby en Tawny. Binnen de Ruby-familie vallen ook de exclusieve Vintage Port, alleen uit topjaren, en de LBV, die langer op vat rijpt en eerder drinkbaar is.

 

Ruby of Tawny port: wat is het verschil?

Ruby port draait om vers fruit en een korte rijping, Tawny port om jarenlange oxidatie en complexiteit. Dit is precies het verschil waar veel mensen naar zoeken, en het zit hem volledig in het contact met zuurstof tijdens de rijping.

 

Ruby port rijpt twee tot drie jaar in hele grote vaten. Daar komt nauwelijks zuurstof bij. De felle robijnrode kleur blijft behouden en de smaak van vers rood fruit blijft dominant. Tawny port rijpt jarenlang in kleine eikenhouten vaten van ongeveer 600 liter, pipes genoemd. Die vaten laten een beetje zuurstof door. De wijn oxideert langzaam, de kleur verschuift naar amber, en de smaak ontwikkelt tonen van noten, karamel en gedroogde vijgen.

 

Kenmerk	Ruby Port	Tawny Port
Rijping	2 tot 3 jaar	Vaak 10, 20, 30 of 40 jaar
Type vat	Grote vaten	Kleine eikenhouten vaten (pipes)
Zuurstof	Weinig	Veel
Kleur	Dieprood	Bruinrood tot amber
Smaak	Kersen, bessen, pruimen	Noten, karamel, vijgen
Houdbaarheid na openen	2 tot 4 weken	1 tot 3 maanden

 

Kies Ruby bij bittere chocolade of een dessert met rood fruit. Kies Tawny bij notentaart, oude kaas of karamel, of gewoon als digestief. Ruby is jong en fruitig. Tawny is oud en gelaagd.

 

Hoe serveer je port?

Port serveer je licht gekoeld, want op kamertemperatuur gaat de alcohol overheersen. De meeste mensen schenken port te warm in. Net iets koeler haalt de zoetheid en de alcohol naar beneden, en dan komen de subtiele smaken pas echt los.

 

Soort	Serveertemperatuur
White Port	8 tot 12 °C
Tawny Port	12 tot 14 °C
Ruby Port	16 tot 18 °C

 

Ook de houdbaarheid na openen verschilt sterk per type. Ruby blijft gekoeld en goed afgesloten ongeveer twee tot vier weken op smaak. Tawny gaat veel langer mee, vaak één tot drie maanden, omdat de wijn tijdens de jarenlange rijping al geoxideerd is. De zuurstof in je huiskamer krijgt er daardoor minder vat op. Vintage Port is de uitzondering: die rijpte ongeoxideerd op fles, vormt een bezinksel en moet je decanteren en binnen één tot twee dagen opdrinken.

 

Waarom heeft port een eigen glas?

Een portglas is kleiner dan een gewoon wijnglas omdat port sterker is en in kleinere hoeveelheden wordt geschonken. Een traditioneel portglas heeft een inhoud van ongeveer 120 tot 190 milliliter. Je schenkt er meestal 60 tot 90 milliliter in, lang niet vol dus.

 

Daar zitten twee redenen achter. Eén: met rond de 20 procent alcohol drink je port in kleinere slokjes, en een klein glas helpt je dat vanzelf te doen. Twee: de smalle, iets toelopende kelk houdt de aroma's bij elkaar en brengt ze gebundeld naar je neus. In een groot wijnglas zou de alcohol te snel verdampen en ruik je vooral scherpte.

 

Voor de horeca is dat verschil praktisch. De gast ervaart meer geur en smaak, en de port blijft langer op de juiste temperatuur. Een mooi glas maakt bovendien indruk. Een gegraveerd of bedrukt portglas met een logo of bedrijfsnaam geeft een luxe uitstraling tijdens proeverijen, diners en jubilea. Juist door het kleine formaat komt een subtiele gravure mooi tot zijn recht.

 

Veelgestelde vragen over port wijn

Wat is het verschil tussen ruby en tawny port?

Ruby port rijpt kort in grote vaten met weinig zuurstof. Daardoor houdt hij zijn robijnrode kleur en verse fruitsmaken. Tawny port rijpt jarenlang in kleine eikenhouten vaten en oxideert langzaam. De kleur wordt amberbruin en de smaak ontwikkelt tonen van noten, karamel en gedroogd fruit. Het verschil zit dus in rijpingstijd en zuurstof.

 

Is port zoeter dan gewone wijn?

Ja, port is duidelijk zoeter. Tijdens het maken voegt de wijnmaker druivenalcohol toe, waardoor de gisting vroegtijdig stopt. Een deel van de natuurlijke druivensuikers wordt dan niet omgezet in alcohol en blijft in de wijn achter. Gewone wijn vergist meestal volledig en is daardoor droger. Daarom drink je port vaak als dessertwijn.

 

Wat is zoeter, ruby of tawny port?

Ruby en Tawny bevatten ongeveer evenveel restsuiker, maar Ruby wordt vaak als zoeter ervaren. Dat komt door de uitgesproken aroma's van vers rood fruit. Tawny smaakt complexer en minder uitgesproken zoet, doordat de notige en karamelachtige rijpingstonen de zoetheid in balans brengen.

 

Hoelang is port houdbaar na openen?

Ruby port blijft na openen ongeveer twee tot vier weken goed. Tawny port gaat vaak één tot drie maanden mee, omdat de wijn al geoxideerd is tijdens de rijping. Vintage Port is de uitzondering: die drink je binnen één tot twee dagen op. Bewaar een open fles altijd koel en goed afgesloten.

 

Waarom is een portglas kleiner?

Port bevat rond de 20 procent alcohol, dus schenk je kleinere hoeveelheden dan bij gewone wijn. Een traditioneel portglas houdt ongeveer 120 tot 190 milliliter en wordt niet vol geschonken. De kleinere, toelopende kelk concentreert bovendien de aroma's, zodat je meer geur en smaak proeft en de alcohol niet overheerst.

 

Wordt port warm of koud gedronken?

Port drink je licht gekoeld, nooit op volledige kamertemperatuur. White Port is het koudst, rond 8 tot 12 graden. Tawny Port serveer je rond 12 tot 14 graden. Ruby Port komt het beste tot zijn recht bij 16 tot 18 graden. Te warm en de alcohol overheerst, te koud en je mist de aroma's.

 

Portglazen laten bedrukken of graveren

Een goed glas maakt het verschil, zeker bij een bijzondere wijn als port. Bij Riké Group laat je portglazen bedrukken of graveren met je logo, bedrijfsnaam of een eigen ontwerp. Ideaal voor horeca, wijnhuizen, evenementen en luxe relatiegeschenken. Benieuwd welke portglazen het beste bij jouw organisatie passen? Neem gerust contact op, we denken graag met je mee.